Edam cəzası: ədalətsiz «ədalət»

olum hokmuEdam cəzası tarixin qaranlıq səhifələrindən gələn insanlıq ayıbı kimi dövrümüzdə hələ də tətbiq edilir. Bu cəza keçmişdəki qaranlıq dövrlərdən qalan, haqsız, ədalətsiz və sevgisiz üsuldur. Dünya xalqları yüzlərlə il dövlətlərin, kralların, hökmdarların, fironların, inkvizisiya keşişlərinin əli ilə törədilən cinayətlərə şahid olmuşdur. 21-ci əsrdə isə müasir hüquq-mühafizə qurumları artıq bu geri dönüşü olmayan cəzanı tətbiq etməkdən imtina etməlidirlər.

Edam cəzası dövrümüzdə BMT-yə üzv olan 102 ölkənin qanunvericiliyindən çıxarılmışdır. 7 ölkə edam cəzasını yalnız müharibə dövrü cinayətləri üçün tətbiq edir, 50 ölkənin isə qanunvericiliyində mövcud olmasına baxmayaraq, faktiki olaraq praktikada 10 ildir ki, tətbiq edilmir. 37 ölkənin isə həm qanunlarında, həm də praktikasında edam cəzası mövcuddur. Bu 37 ölkə arasında ABŞ, Yaponiya, Tayvan və Sinqapur sənaye ölkələridir. Belarus istisna olmaqla heç bir Avropa ölkəsi edam cəzasını tətbiq etmir.

2014-cü ildə dünyada 1652 edam cəzası tətbiq edilmiş, bunların 1000-dən çoxu kommunist Çin dövləti tərəfindən həyata keçirilmişdir. 500 məhkum isə İran, İraq, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir, Sudan, Yəmən və Şimali Koreya ərazisində edam edilmişdir. Oxumağa davam et

Türkiyə insan hüquqları sahəsində nə qədər inkişaf edib?

turkiye_by_vespertiloBir çox qanun, saziş və normativ aktlarda öz əksini tapmış insan hüquqları bir ölkənin inkişaf səviyyəsini, demokratiya anlayışını, ideologiyasını, yəni yaşamağa əlverişli yer olub-olmadığını göstərən ən mühüm amillərdən biridir. Bu baxımdan insan hüquqları bütün dünyada olduğu kimi, Türkiyədə də ən çox ön plana çıxarılan hüquqi və sosial anlayışlar arasında özünəməxsus yer tutur.

2000-ci illərə qədər Türkiyədə insan hüquqları zəif idi. O dövrdə ölkədə baş verən çevrilişlər və daxili münaqişələr müxtəlif insan hüquqları pozuntularına səbəb olmuşdu. O illərdə hüquqları pozulan insanların ədalətsizlikləri aradan qaldırma imkanları da, demək olar ki, heç olmamışdı.

Həmin dövrdə insan hüquqlarının qorunması və inkişaf etdirilməsi barədə, əlbəttə ki, atılan bəzi müsbət addımlar olmuşdu. Məsələn, 1987-ci ildə vətəndaşların AİHM-ə (Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi) müraciət etməsinə icazə verilmişdi. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin nəzdində insan hüquqları məsələsində atılan ilk ciddi addım isə 1990-cı ildə İnsan Hüquqları Araşdırma Komissiyasının yaradılması idi. Bundan əlavə, 1992-ci ildə İnsan Hüquqları üzrə Dövlət Nazirliyi təsis edilmişdi. Ancaq Türkiyə vətəndaşlarının və qurumlarının yeni qaydalara öyrəşməsi vaxt almış, digər tərəfdən də 28 fevral dövründə insan hüquqlarının ciddi şəkildə pozulması müsbət nəticələr əldə edilməsinə mane olmuşdu. Oxumağa davam et